KULTURA

Kulturno-historijsko naslijeđe

Na području općine Pale FBiH tragovi boravka prahistorijskih ljudi pronađeni su u selu Komrani i na širem području naselja Prača. Tu su pronađeni najstariji materijalni ostaci prvobitnih ljudskih zajednica u Bosni i Hercegovini.

Na području općine se nalazi velika prahistorijska nekropola s kamenim tumulusima. Po strukturi nalazišta spada u kulturu ilirskih starosjedilaca. Ona daje podlogu za hronološko proučavanje etnogeneze i razvoja ilirske kulture povezane sa srednjom Evropom, jer izražava čisti ilirski period na prostoru istočne Bosne. Podaci o tom periodu u Prači prikupljani su duži niz godina, a najintenzivnija istraživanja tog historijskog razdoblja bila su od 1888. do 1896. godine. Mnogi predmeti pronađeni su na širem području Prače, a ostaci Starog grada Pavlovca i tvrđave datiraju još uvijek na lokalitetu Grad. Iskopavanja nisu vršena, a 1954. godine područje je proglašeno od posebnog interesa kulturno-historijsko naslijeđe i stavljeno je pod zaštitu države.

Mimo tog lokaliteta pod zaštitom države kao kulturno historijsko naslijeđe stavljena su Semiz Alipašina Džamija i Turbe u Prači, zatim Stari turski vodovod Prača i dva unikatna Turska nišana. Prema tragovima koji su evidentni utvrđeno je da je u Prači vijekovima živio narod napredne kulture.
Na širem području Prače postoje arheološki nalazi, među kojima i eksponati velikog broja stećaka-nadgrobnih spomenika, koji svedoče o naprednoj civilizaciji tog vremena.Mnogi autori su pisali o nalazuštima stećaka, a kao naslijeđe su predmet proučavanja Fakulteta u Sarajevu i Fakulteta u Ljubljani.

Na području općine Pale FBiH zabilježeno je postojanje mlinova na rijeci Prači na lokalitetu Banjstijena.